Księga Henrykowska

Jest to to licząca 51 kart pergaminowych o wymiarach 16,6 x 25,6 cm, napisana w języku łacińskim pismem gotyckim „Księga Założenia Klasztoru Najświętszej Marii Panny w Henrykowie”. Składa się ona z dwóch części i katalogu biskupów wrocławskich. Księgę pierwszą i katalog spisał na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIII wieku „Piotr, niegdyś tego klasztoru opat i jeden z pierwszych jego budowniczych”, autorem drugiej, powstałej w początkach XIV wieku był brat zakonny z konwentu henrykowskiego.

Księga przedstawia dzieje założenia i uposażenia klasztoru w Henrykowie, a jej autor poszerza opis także o historie mieszkańców należących do klasztoru wsi. W jednej z takich historii kronikarz odnotowuje słowa posiadacza ziemi w Brukalicach, które wypowiedział do pracującej przy żarnach małżonki: „Day ut ja pobrusa,a ti poziwai” (Pozwól, je będę mełł, a ty odpocznij)”. W ten sposób zdanie przekazane na piśmie przez autora Księgi Henrykowskiej uchodzi za pierwsze, pełne zadnie zapisane w języku polskim.

W roku 2015 Księga Henrykowska została oficjalnie wpisana na listę UNESCO „Pamięć świata”, dołączając do grona 300 dokumentów uhonorowanych tym tytułem.